જામનગર અપડેટ્સ: સામાન્ય રીતે માણસ જ્યાં જાય ત્યાં તેનો પડછાયો પણ તેની સાથે રહે છે, પરંતુ વર્ષના અમુક ખાસ દિવસોમાં એવી દુર્લભ ખગોળીય ઘટના સર્જાય છે કે જેમાં થોડા સમય માટે પડછાયો સંપૂર્ણપણે ગાયબ થઈ જાય છે. આ ઘટનાને ‘ઝીરો શેડો ડે’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ઝીરો શેડો ડે ત્યારે સર્જાય છે જ્યારે સૂર્ય બપોરના સમયે કોઈ સ્થળની બરાબર માથા ઉપરની સ્થિતિમાં પહોંચે છે. આ સમયે સૂર્યના કિરણો સીધા જમીન પર પડે છે અને કોઈપણ વસ્તુ કે વ્યક્તિનો પડછાયો તેના તળિયે જ સમાઈ જાય છે. પરિણામે પડછાયો દેખાતો નથી અને તેને ઝીરો શેડો ડે કહેવામાં આવે છે.
ખગોળશાસ્ત્રીઓના જણાવ્યા મુજબ કર્ક રેખા અને મકર રેખા વચ્ચે આવેલા વિસ્તારોમાં વર્ષમાં બે વખત આ ઘટના જોવા મળે છે. એક વખત સૂર્ય ઉત્તર તરફ ગતિ કરતો હોય ત્યારે અને બીજી વખત દક્ષિણ તરફ ગતિ કરતો હોય ત્યારે. આ બંને સમયગાળામાં સૂર્ય સંબંધિત સ્થળના અક્ષાંશ પર સીધો આવી પહોંચે છે.
ઝીરો શેડો ડે દરમિયાન કોઈ થાંભલો, વૃક્ષ, ઇમારત અથવા વ્યક્તિનો પડછાયો જમીન પર લંબાઈમાં દેખાતો નથી. તે માત્ર તેના પાયાની નીચે જ સમાઈ જાય છે. આ ઘટના સામાન્ય રીતે બપોરના થોડાક મિનિટો માટે જ જોવા મળે છે.
વૈજ્ઞાનિકો જણાવે છે કે આ ઘટનાનું મુખ્ય કારણ પૃથ્વીની ધરી ૨૩.૫ અંશ જેટલી ઝૂકેલી હોવું છે. પૃથ્વી સૂર્યની પરિક્રમા કરતી વખતે આ ઝૂકાવને કારણે વર્ષ દરમિયાન સૂર્યની દેખીતી સ્થિતિ ઉત્તર અને દક્ષિણ તરફ બદલાતી રહે છે. પરિણામે કર્ક અને મકર રેખા વચ્ચે આવેલા દરેક સ્થળે વર્ષમાં બે વખત સૂર્ય સીધો માથા ઉપર આવે છે અને ઝીરો શેડો ડે સર્જાય છે.
આ ઘટના ખગોળશાસ્ત્ર અને વિજ્ઞાનમાં રસ ધરાવતા લોકો માટે વિશેષ આકર્ષણનું કેન્દ્ર બની રહે છે. શાળાઓ, કોલેજો અને ખગોળવિજ્ઞાન સંસ્થાઓ પણ આ દિવસે વિશેષ અવલોકન કાર્યક્રમો યોજીને વિદ્યાર્થીઓને વૈજ્ઞાનિક માહિતી પૂરી પાડે છે.
વિશેષજ્ઞોના જણાવ્યા મુજબ ઝીરો શેડો ડે કોઈ ચમત્કાર નહીં પરંતુ પૃથ્વીની ગતિ અને સૂર્યની સ્થિતિ સાથે સંકળાયેલી સંપૂર્ણ વૈજ્ઞાનિક અને કુદરતી ઘટના છે, જે આપણને બ્રહ્માંડની અદભૂત વ્યવસ્થાનો પરિચય કરાવે છે.
