પ્રાઈમ ઇન્ફૉ:
જામનગરમાં ફટાકડા અંગે જાહેરનામું: રાત્રે ૮થી ૧૦ વાગ્યા સુધી જ ફટાકડા ફોડી શકાશે: દિવાળીમાં આગ, અકસ્માત અને પ્રદૂષણ અટકાવવા અધિક જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ વિમલ ચૌધરી દ્વારા પ્રતિબંધાત્મક જાહેરનામું બહાર પડાયું.
સિરીઝમાં જોડાયેલા ફટાકડાના સંગ્રહ, વેચાણ અને ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ છે. વિદેશી ફટાકડા તથા સ્કાય લેન્ટર્નના વેચાણ અને ઉપયોગ પર પણ નિયંત્રણ મૂકાયું છે.
હોસ્પિટલ, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ, ન્યાયાલયો અને ધાર્મિક સ્થળોની ૧૦૦ મીટરની ત્રિજ્યામાં ફટાકડા ફોડવા પર પ્રતિબંધ છે. માત્ર અધિકૃત અને માન્ય ધ્વનિ સ્તર ધરાવતા ફટાકડાના વેચાણ-ઉપયોગને મંજૂરી છે.
દર વર્ષે તહેવારો પહેલાં નિયમો જાહેર થાય છે, પરંતુ નિયમભંગ અટકાવવા દેખરેખ અને કાર્યવાહી કેટલી અસરકારક રહે છે તે મહત્ત્વનો સવાલ છે. આ વર્ષે તંત્ર દ્વારા કેવાં પગલાં લેવાશે તેના પર નજર રહેશે.
નિયમભંગ સામે કાર્યવાહી થશે? ફટાકડાનું વેચાણ માત્ર લાઇસન્સધારક વેપારીઓ જ કરી શકશે. જાહેરનામું ૨૪ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ સુધી અમલમાં રહેશે. આ વર્ષે નિયમોનો ભંગ કરનારાઓ સામે સમયસર અને અસરકારક કાર્યવાહી થશે એવી આશા રાખીએ. કારણ કે જાહેરનામાનો હેતુ ત્યારે જ સિદ્ધ થાય, જ્યારે તેનું વાસ્તવિક પાલન પણ થાય.
દર વર્ષે પ્રતિબંધાત્મક જાહેરનામાં બહાર પડે છે, પરંતુ નિયમોનું કેટલું પાલન થાય છે? આ વર્ષે ભંગ કરનારાઓ સામે અસરકારક કાર્યવાહી થશે?
જામનગર અપડેટ્સ: દિવાળીના તહેવાર દરમિયાન ફટાકડાના કારણે આગ, અકસ્માત, હવા અને ધ્વનિ પ્રદૂષણ સહિતની સમસ્યાઓ ન સર્જાય અને જાહેર જનતાને અગવડ ન પડે તે હેતુથી જામનગર જિલ્લાના અધિક જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ વિમલ ચૌધરી દ્વારા ફટાકડાના ખરીદ, વેચાણ અને ઉપયોગ અંગે પ્રતિબંધાત્મક જાહેરનામું બહાર પાડવામાં આવ્યું છે. આ જાહેરનામા મુજબ દિવાળી સહિતના તહેવારો દરમિયાન રાત્રે ૮થી ૧૦ વાગ્યા સુધી જ ફટાકડા ફોડી શકાશે.
જોકે, દર વર્ષે તહેવારો પહેલાં આ પ્રકારનાં જાહેરનામાં બહાર પાડવામાં આવે છે ત્યારે તેના વાસ્તવિક અમલ અને નિયમોનો ભંગ કરનારાઓ સામે થતી કાર્યવાહી અંગે પણ સવાલ ઊભા થાય છે. જાહેરનામું બહાર પાડવું વહીવટી પ્રક્રિયાનો એક ભાગ છે, પરંતુ નાગરિકોની સુરક્ષા અને પર્યાવરણના રક્ષણ માટે તેનો અસરકારક અમલ થાય તે પણ એટલું જ જરૂરી છે. આ વર્ષે તંત્ર જાહેરનામાના પાલન માટે કેવાં પગલાં લે છે તેના પર સૌની નજર રહેશે.
રાત્રે બે કલાક જ ફટાકડા ફોડી શકાશે
જાહેરનામા મુજબ જામનગર શહેર અને જિલ્લામાં દિવાળી તથા અન્ય એવા તહેવારો દરમિયાન, જેમાં ફટાકડા ફોડવામાં આવે છે, રાત્રે ૮થી ૧૦ વાગ્યા સુધી જ ફટાકડા ફોડવાની મંજૂરી રહેશે. નિર્ધારિત સમયમર્યાદાની બહાર ફટાકડા ફોડવા પર નિયંત્રણ રહેશે.
આ ઉપરાંત, મોટા પ્રમાણમાં હવા અને ધ્વનિ પ્રદૂષણ તેમજ ઘન કચરો પેદા કરતા સિરીઝમાં જોડાયેલા ફટાકડાના સંગ્રહ, ઉપયોગ અને વેચાણ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે.
માન્યતા પ્રાપ્ત ફટાકડાના વેચાણ પર ભાર
હાનિકારક ધ્વનિ પ્રદૂષણને નિયંત્રિત કરવા માટે પેટ્રોલિયમ એન્ડ એક્સપ્લોઝિવ્સ સેફ્ટી ઓર્ગેનાઇઝેશન (PESO) દ્વારા અધિકૃત અને માન્ય ધ્વનિ સ્તર ધરાવતા ફટાકડાનું જ વેચાણ અને ઉપયોગ કરી શકાશે. આવા ફટાકડાનાં બોક્સ પર સંબંધિત સૂચના મુજબનું જરૂરી માર્કિંગ હોવું પણ આવશ્યક છે.
જાહેરનામામાં ગ્રીન અને માન્યતા પ્રાપ્ત ઓછું ઉત્સર્જન કરતા ફટાકડાના ઉત્પાદન અને વેચાણની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. સાથે જ ફટાકડા બનાવવા માટે બેરીયમના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે.
હોસ્પિટલ, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ સહિતનાં સ્થળોએ પ્રતિબંધ
હોસ્પિટલ, નર્સિંગ હોમ, આરોગ્ય કેન્દ્રો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ, ન્યાયાલયો અને ધાર્મિક સ્થળોની ૧૦૦ મીટરની ત્રિજ્યામાં આવતા વિસ્તારને સાયલન્ટ ઝોન તરીકે ગણવામાં આવ્યો છે. આ વિસ્તારમાં કોઈપણ પ્રકારના ફટાકડા ફોડી શકાશે નહીં.
આ ઉપરાંત, બજારો, શેરીઓ, ગલીઓ અને જાહેર રસ્તાઓ તેમજ પેટ્રોલપંપ, એલપીજી અને બોટલિંગ પ્લાન્ટ, ગેસ સ્ટોરેજ અને જ્વલનશીલ પદાર્થો રાખવામાં આવતા ગોડાઉનની નજીક ફટાકડા ફોડવા પર પણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે, જેથી આગ કે અન્ય જોખમી પરિસ્થિતિ ઊભી ન થાય.
વિદેશી ફટાકડા અને ઓનલાઈન વેચાણ પર પણ નિયંત્રણ
જાહેરનામા મુજબ વિદેશી ફટાકડાની આયાત, સંગ્રહ અને વેચાણ પર પ્રતિબંધ છે. એમેઝોન, ફ્લિપકાર્ટ સહિતની ઈ-કોમર્સ વેબસાઇટ્સ મારફતે ફટાકડાના ઓનલાઈન ઓર્ડર લેવા કે વેચાણ કરવા પર પણ નિયંત્રણ મૂકવામાં આવ્યું છે.
સ્કાય લેન્ટર્ન એટલે કે ચાઈનીઝ તુક્કલ અથવા આતશબાજીના ફુગ્ગાનું ઉત્પાદન, વેચાણ અને ઉડાડવા પર પ્રતિબંધ છે. ફટાકડાનું વેચાણ માત્ર લાઇસન્સ ધરાવતા વેપારીઓ જ કરી શકશે અને સુપ્રીમ કોર્ટના ૨૩ ઓક્ટોબર, ૨૦૧૮ના આદેશ મુજબ મંજૂર ફટાકડાનું જ વેચાણ કરવાનું રહેશે.
આ જાહેરનામું સમગ્ર જામનગર જિલ્લામાં ૨૪ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ સુધી અમલમાં રહેશે.
જાહેરનામું બહાર પડ્યું, હવે અમલવારીની કસોટી
ફટાકડા અંગેના નિયમો આગ, અકસ્માત, ધ્વનિ પ્રદૂષણ અને જાહેર જનતાને થતી અગવડ અટકાવવાના હેતુથી બનાવવામાં આવ્યા છે. જોકે, દર વર્ષે તહેવારો પહેલાં જાહેરનામાં બહાર પડતાં હોવા છતાં જાહેરમાં નિયમોનો ભંગ થતો હોવાની ફરિયાદો સામે આવતી હોય છે. આ સ્થિતિમાં માત્ર પ્રતિબંધો જાહેર કરવા પૂરતું નથી, પરંતુ તેનું પાલન થાય તે માટે દેખરેખ અને જરૂરી કાર્યવાહી પણ એટલી જ મહત્ત્વપૂર્ણ બને છે.
ત્યારે સવાલ એ છે કે આ વર્ષે જાહેરનામાના અમલ માટે તંત્ર દ્વારા કેવી વ્યવસ્થા કરવામાં આવશે? ફટાકડાના વેચાણ પર નિયંત્રણ, સમયમર્યાદાનું પાલન અને પ્રતિબંધિત વિસ્તારોમાં ફટાકડા ફોડવા સામે કાર્યવાહી માટે શું પગલાં લેવાશે, તે જોવાનું રહેશે.
દર વર્ષે જાહેરનામાના ભંગની સ્થિતિ જોવા મળે છે ત્યારે આ વર્ષે નિયમોનો ભંગ કરનારાઓ સામે સમયસર અને અસરકારક કાર્યવાહી થશે એવી આશા રાખીએ. જાહેરનામું બહાર પાડવું જરૂરી છે, પરંતુ તેનો હેતુ ત્યારે જ સિદ્ધ થશે જ્યારે નિયમોનું વાસ્તવિક પાલન થાય અને નાગરિકોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત બને.
